|
|
|
|
|
(Let op! Triggerwaarschuwing!)
|
|
We willen beginnen om je namens Kunst uit geweld het goede toe te wensen voor de komende feestdagen en voor het jaar dat voor ons ligt. Dat je een begaanbare weg mag vinden die je door de nacht naar de dag zal brengen.
|
|
|
We realiseren ons dat deze dagen heel verschillend beleefd kunnen worden. Waar de een misschien deze dagen in verbondenheid met vrienden en familie door zal brengen, zal het voor de ander misschien juist een periode zijn waarin herinneringen meer aanwezig zijn, eenzaamheid dieper gevoeld wordt en de donkere dagen duister voelen.
|
Seksueel geweld en huiselijk geweld vinden zo vaak plaats in families of gezinnen. Vrije dagen konden ook zomaar dagen zijn waarop het nog moeilijker was om te ontsnappen aan het geweld. Het gevolg is dat deze dagen getekend zullen zijn door verscheurde relaties en door opnieuw aanwezige herinneringen.
|
|
We wensen je deze dagen een beetje licht toe, zodat je je herinnert dat het duister niet het laatste woord zal hebben. We wensen je een begin van hoop toe, opdat je misschien kunt geloven dat de zwaarte van deze dagen voorbij zal gaan.
|
|
We hopen dat het je helpt om te weten dat je niet alleen door deze moeilijke tijd heen gaat, maar anderen met jou door deze diepte heentrekken. Dat onze stichting ook een lichtpunt mag zijn op de weg die je gaat. (De afbeelding is een schilderij van Esther Veerman, Bescherming)
|
|
|
|
|
Dit jaar was een spannend jaar – zoals ook het komend jaar opnieuw spannend zal worden. We hebben dit jaar ons best gedaan om met de stichting weer zichtbaar aanwezig te zijn. Op de sterfdag van Esther mochten we voor de eerste keer de Esther Veermanprijs uitreiken. We konden terecht in de bibliotheek in Sliedrecht. Deze prijs is in het leven geroepen om mensen en initiatieven rond recht en gerechtigheid in het zonnetje te zetten. Het is een prachtige manier om de nalatenschap van Esther hoog te houden. In de eerste nieuwsbrief van 2026 zullen jullie een oproep lezen om mensen of initiatieven voor te dragen voor deze prijs.
|
|
November was de maand waarin we weer met onze kerntaak aan de slag konden gaan: het organiseren en inrichten van tentoonstellingen om de gevolgen van seksueel misbruik onder de aandacht te brengen.
|
|
We werkten mee aan de tentoonstelling in Bergen op Zoom door werken uit onze collectie beschikbaar te stellen, en we organiseerden een grote expositie in Dronten tijdens de themaweek over seksueel misbruik in De Meerpaal. Hieronder lees je daar meer over.
|
Het was goed en belangrijk om op deze manier weer actief te kunnen zijn. We merken en merkten ook dat het zoeken is, omdat we nu na het overlijden van Esther, zelf onze weg met de stichting moesten zoeken.
|
|
Er was en is zoveel bereidheid van mensen om mee te denken en mee te werken, dat we met vertrouwen naar het komend jaar kijken. Het belang van de strijd tegen seksueel misbruik en de behoefte bij mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt aan bondgenoten, motiveren ons om op deze weg verder te gaan. We staan open voor suggesties en ideeën hoe we dit het beste vorm kunnen geven.
|
|
|
|
|
|
|
Terugblik op de expositie in Dronten: een holte waarin de stilte mocht breken
|
|
Van maandag 24 tot en met zaterdag 29 november werkten we als stichting Kunst uit geweld mee met de themaweek in De Meerpaal ‘Kunst doorbreekt stilte’. We waren dankbaar dat negen kunstenaars via onze stichting mee wilden doen aan deze expositie. Voor een drietal kunstenaars was dit voor het eerst dat ze met dit deel van hun levensverhaal naar buiten traden.
|
|
Onze stichting vormde de schakel tussen de kunstenaars en De Meerpaal. We verzorgden de communicatie naar de kunstenaars, schoven aan bij overleggen met De Meerpaal en bewaakten de zorgvuldigheid en veiligheid binnen het proces.
|
Wat we zagen, was hoeveel impact het voor kunstenaars had dat hun werk in het licht mocht komen te staan. Het bracht in de fase van aanmelden (Zal ik mee doen of niet? Ergens wil ik wel, maar doe ik er goed aan?), en tijdens de voorbereiding (het verhaal dat zich aan de binnenkant opnieuw aandient, de vraag naar veiligheid, emoties die soms de nachtrust verstoorden) veel verlangen, onrust, hoop en onzekerheid mee. Het was kostbaar om dit proces mee te mogen maken en hierin ook een rol te mogen vervullen.
|
|
Op maandag 24 november kwam alles bij elkaar toen we de tentoonstelling gingen inrichten. De ruimte waar de kunst geëxposeerd werd, was prachtig. De kunstwerken kwamen op een zorgvuldige manier in het licht. We zijn bijzonder dankbaar voor de betrokken en deskundige manier waarop conservator Linda Dekker de kunstwerken binnen de expositie op de juiste plek wist te zetten.
|
|
Het was een bijzonder waardevol proces. De kunstenaars vonden bij elkaar erkenning en herkenning. De kunstwerken brachten in de ruimte verbinding, en werden zo geleiders om de stilte van deze verborgen verhalen te doorbreken. Juist omdat alle kwetsbaarheid er mocht zijn, werd het een kostbare middag waarin de expositieruimte met deze kunstwerken een holte vormde waarin de stilte mocht breken.
|
|
Het delen was heilzaam. Dit samenzijn alleen al bevestigde het thema van deze week: Kunst doorbreekt stilte.
|
De sprekers tijdens de opening bevestigden de kwetsbare noodzakelijkheid van de expositie en van een themaweek als deze. Het bewogen zoeken naar woorden van de bestuurders om de stilte te doorbreken was helend. Deze stilte wordt ervaren door degenen die het misbruik meemaken, maar ook door de samenleving. Juist de samenleving heeft een taak in het doorbreken van stilte, en dat werd nu gehoord – in deze veilige holte.
|
|
We zijn blij en dankbaar voor de zorgvuldigheid van De Meerpaal rond de expositie tijdens de hele themaweek. De kunstwerken stonden altijd in het licht en kwamen zo prachtig tot hun recht. Er waren voortdurend vrijwilligers aanwezig om bezoekers van de tentoonstelling even aan te spreken. Een kostbaar gebaar van betrokkenheid. En er was de hele week ruimte om met professionals in gesprek te gaan als de kunstwerken of de activiteiten in de themaweek emoties naar boven brachten.
|
|
Op zaterdag 29 november braken we de tentoonstelling weer af, na een gezamenlijke lunch. De betrokkenheid van De Meerpaal sprak ook uit deze zorg voor de kunstenaars: de gezamenlijke maaltijden, de kopjes koffie en de persoonlijke aandacht. Het gaf warmte aan de plek waar deze kunstwerken samen het grotere verhaal vertelden. Het verhaal van verborgen lijden en van zo vaak onzichtbaar misbruik met blijvende gevolgen op zoveel terreinen. Maar ook het grotere verhaal van de moed om te proberen op te staan en de weg te gaan van overleven naar leven.
|
|
Uit de reacties van de kunstenaars op deze week blijkt de waarde van mogen delen, van gezien en gehoord worden. Wat is het kostbaar om als stichting deze plekken mede te creëren waar de stilte doorbroken wordt.
|
|
|
|
|
|
Kunst doorbreekt de stilte – een hele week aandacht voor seksueel misbruik
|
Het bijzondere en bijzonder krachtige in de week in De Meerpaal was dat de hele week in het tegen stond van de strijd tegen misbruik, waarbij de breedte van de mogelijkheden van het cultureel centrum werd benut. De Meerpaal verkent hoe kunstvormen ons kunnen helpen om het onzegbare te benoemen, en hoe de samenleving kan helpen om de stilte te doorbreken. Elke dag waren er activiteiten gepland in het kader van het overkoepeld thema: Kunst doorbreekt stilte. De bibliotheek had een boekentafel ingericht, op het serviceplein hing ook kunst van iemand die te maken heeft gehad met seksueel misbruik. Er waren vier films te zien en de week opende met een theatervoorstelling.
|
|
Maandag, na de opening van de expositie, was de impactvolle theatervoorstelling van Stichting Wij zijn M #Durftezien. Ervaringsdeskundige Mandy Sleijpen, zedenrechercheur Pieter Melsen en klinisch psychologe Caroline Poleij met elkaar in gesprek onder leiding van Jojanneke van den Berge. Het gesprek werd afgewisseld met aangrijpende nummers gezongen door verschillende artiesten.
|
De voorstelling maakte inzichtelijk hoe misbruik vernietigend kan doorwerken in een mensleven. Het leidt tot een diep isolement dat gemiddeld pas na 12-14 jaar wordt doorbroken. Dan pas vindt het slachtoffer de moed om te praten, of is de binnenwereld niet langer omhoog te houden.
|
|
Er waren in de themaweek vier films te zien. Twee films draaien elk uur in een lokaal. Beide andere films werden in de bioscoop vertoond: Festen op dinsdag, en De pupil op woensdag.
|
Op dinsdag leidde Rinus van Warven met een korte lezing de film in. Op woensdag was er voorafgaande aan de film een gesprek van Jolien Posthumus (directeur Mindfulness in musea) met ervaringsdeskundige Kelly van der Starre. Het was een waardevol gesprek. Kelly benoemde de worsteling van naasten die mee getraumatiseerd zijn geraakt. Het misbruik van Kelly door een huisvriend had ook impact op alle gezinsleden. Het lukte hen om in verbinding te blijven. Kelly zei: “We beklimmen met elkaar een trap. Soms gaat de een wat sneller, soms moet iemand een traptrede naar beneden. We bleven en blijven naar elkaar kijken en luisteren. We laten niemand achter.”
|
|
Jammer genoeg kwam het programma van donderdag en vrijdag te vervallen. Op zaterdag was er een wokshop ‘Mindful Marking’ zowel voor mensen die seksueel misbruik hadden meegemaakt als ook voor wie op hen betrokken zijn. De workshop werd geleid door Jolien Posthumus. De intensieve week werd afgesloten met een gezamenlijke lunch.
|
Herstel kan alleen beginnen als het verhaal verteld kan worden. Herstel vindt alleen plaats als we in verbinding komen en in verbinding durven blijven.
|
|
|
|
|
Seksueel geweld in het nieuws
|
|
Het werk van onze stichting blijft ook in 2026 broodnodig. Het doorbreken van het isolement van mensen die slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld, voorlichting voor de samenleving en het herstel van verbinding door aan exposities mee te werken, zijn onze kerntaken en blijven hard nodig.
|
In de afgelopen weken kwamen verschillende onderzoeken in de publiciteit: het CBS publiceerde de cijfers over huiselijk geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag. 12% van de bevolking heeft in 2024 te maken gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag. Omgerekend gaat het om 1,7 miljoen Nederlanders. Lees hier het artikel
|
|
Op basis van een ander onderzoek, van het Ministerie Gezondheidszorg en Jeugd
|
wordt het vermoeden uitgesproken dat seksueel grensoverschrijdend gedrag van zorgpersoneel naar patiënten onderschat wordt en onderbelicht blijft.
|
De nationaal rapporteur mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen, Conny Rijken, komt ook met alarmerende cijfers. Het aantal meldingen van fysiek seksueel misbruik bij kinderen blijft stijgen. Dit blijkt uit cijfers in de vandaag verschenen Monitor seksueel geweld tegen kinderen 2020-2024. Ook de meldingen van online seksueel geweld, zoals grooming, seksuele intimidatie en het delen en verspreiden van naaktfoto’s van minderjarigen, blijven toenemen. “De toename hiervan is alarmerend, omdat er op het internet op een laagdrempelige manier veel slachtoffers te maken zijn.” Lees hier het artikel.
|
We kunnen meer onderzoeken en publicaties aanhalen, die steeds hetzelfde bevestigen: het aantal mensen dat te maken krijgt met huiselijk geweld en seksueel misbruik neemt niet af, of neemt zelfs toe. We weten al decennialang dat geweld en misbruik structureel voorkomen in onze samenleving. Ondertussen weten we ook dat de impact van geweld een leven lang met iemand mee kan gaan. De tijd van nieuwe onderzoeken en nieuwe verbijstering van beleidsmakers over hoe vaak het voorkomt, zou nu wel voorbij mogen zijn. Het is zaak om een spade dieper te zoeken.
|
Seksueel geweld ontstaat niet zomaar. Er is een breder klimaat of cultuur nodig waarbinnen het geweld kan ontkiemen. Het begint met acceptatie van ongelijkheid. Geweld vindt zijn wortels in seksisme en racisme, in de man- en vrouwbeelden in de samenleving. We kunnen geweld alleen uitdrijven als we bereid zijn om naar onze eigen visie en gedachten te kijken. Met name mannen met macht kunnen hier een verschil maken, juist door de rol van ‘kleedkamerpraat’ en ‘borrelpraat’. Zover zijn we nog lang niet. Als de economie roept, blijkt seksueel grensoverschrijdend gedrag niet meer zo belangrijk. Marc Overmars werd teruggevraagd bij Ajax – hij heeft nooit echt spijt betuigd. Johan Derksen won de Gouden Televisiering. Vergeten waren zijn homofobe, seksistische en seksueel grensoverschijdende opmerkingen.
|
|
Daar ligt onze taak en onze uitdaging. We zullen de ongemakkelijke waarheid onder de aandacht moeten blijven brengen. Ook als omstanders het “te heftig” en “te confronterend” vinden. Als het voor omstanders al zo moeilijk is om een ogenblik bij de schade stil te staan, waar moet de medemens die slachtoffer is geworden van misbruik of geweld dan wel niet dagelijks doorheen gaan?
|
|
Als er zoveel slachtoffers zijn in Nederland, zijn er dus ook vele daders. Als misbruik en geweld zo vaak voorkomen, is er ook een groep die weet, maar niet durft in te grijpen. Hoe kunnen we ons sterk maken voor een veilige samenleving en voorbij de stilte komen?
|
|
Het is een belangrijke vraag voor 2026. (De afbeelding is van Gabriel Orion Marie, Unbind him)
|
|
|
|
Het bestuur van Kunst uit geweld wenst je goede dagen!
|
|
|
|
|
Neem ook gerust ook een kijkje op onze website waar meerder kunstenaars hun werk laten zien en iets over zichzelf vertellen. Zou je ook op de website willen? Neem contact op met de coördinator Alexander Veerman: coordinator@kunstuitgeweld.nl
|
|
|
|
Bedankt voor uw interesse in deze nieuwsbrief.
|
|
Hartelijke groet namens het hele bestuur.
|
|
|
|
|
