Hoelang blijven jullie hier nog aandacht voor vragen?

Vijftien jaar lang levert Kunst uit geweld een eigen bijdrage aan de strijd tegen seksueel misbruik. Een strijd die we voeren in verbondenheid met talloze bondgenoten die soms al zoveel langer zich met deze thematiek bezighouden – ervaringsdeskundigen, hulpverleners, wetenschappers, beleidsmakers, bewogen medemensen. Met al die mensen die de wereld veiliger willen maken, die zich uitspreken tegen onrecht en met hun hart betrokken zijn op mensen die te maken hebben gehad met seksueel misbruik.

Soms is het een pijnlijke strijd. Niet alleen omdat het maar niet lukt om seksueel geweld te stoppen, maar ook vanwege de weerstand die in de samenleving aanwezig is. Aanwezig zijn in de verhalen van seksueel misbruik kan je moedeloos of wanhopig maken. Het komt er dan op aan om elkaar te ondersteunen de juiste focus te houden: blijf met bewogenheid de ander zien. Wees trouw als het verhaal aan de oppervlakte komt.

Hoe lang blijven jullie hier nog aandacht voor vragen? Als je de ander in de ogen kijkt, is deze vraag eenvoudig te beantwoorden. Zolang het nodig is.

Het valt niet mee om seksueel misbruik ter sprake te brengen. Er is een krachtige en vreemde dynamiek zichtbaar als het om misbruik gaat. Elk onderzoek naar hoe vaak seksueel misbruik voorkomt, laat onthutsende cijfers zien. Of het nu gaat om onderzoek naar misbruik binnen de hulpverlening, sport, pleegzorg, kerk of samenleving, het valt nooit mee. De cijfers die in een artikel in het tijdschrift Linda zijn gepubliceerd zijn ronduit schokkend: 75% van de vrouwen in Nederland geeft aan te maken te hebben gehad met een vorm van seksueel geweld, en 20% van de mannen in Nederland.

De gevolgen van seksueel misbruik zijn ingrijpend. Het misbruik kan diepe sporen nalaten op lichamelijk, relationeel, psychisch en geestelijk gebied. Natuurlijk hangt de ernst van de gevolgen van verschillende factoren af, zoals de leeftijd waarop het misbruik begon, de duur van het misbruik, de relatie tot de dader, de aard van het misbruik en de reactie van omstanders op de onthulling.

Dit is wat ons puzzelt: zowel het grote aantal mensen dat te maken heeft (gehad) met seksueel geweld als de hevige gevolgen op de lange termijn, zouden bij iedereen de alarmbellen moeten laten rinkelen. Dit moet stoppen. Vandaag. Toch blijft seksueel geweld hardnekkig aanwezig in onze samenleving.

Er valt veel over te zeggen. En het is waardevol dat de aandacht voor deze vraag blijft groeien. Zo komt er steeds meer aandacht voor de rol van omstanders. Daarnaast wordt steeds weer de terechte nadruk gelegd op de cultuur van een gemeenschap (gezin, familie, vereniging, kerk), en op het belang van woorden. De piramide van geweld laat dit goed zien:

De strijd tegen seksueel geweld vraagt om een gedragsverandering van de mensen die op dit moment macht hebben, zodat zij die macht ten goede kunnen aanwenden.

Als stichting Kunst uit geweld hopen we een bijdrage te kunnen leveren aan die gedragsverandering door stem te geven aan overlevenden van geweld. De verbeeldingen van lotgenoten laten de diepe impact en verscheurende realiteit zien. De gevolgen van geweld gaan vaak een leven lang mee.

Waar de kracht van onze stichting ligt, is in het ondersteunen van het doorbreken van het geheim. Als het geheim doorbroken wordt, kan herstel beginnen. Maar om dit te kunnen doen, hebben slachtoffers van seksueel geweld een discours nodig, een bedding waarbinnen hun verhaal verteld kan worden. Hoe kun je vertellen als je niet weet hoe je de ervaringen onder woorden moet brengen? Hoe kun je woorden geven aan gebeurtenissen die je stom geslagen hebben en waaraan je geen betekenis kunt geven?

Ervaringskunst kan hier van levensbelang zijn.