15 jaar Kunst uit geweld: ervaringskunst als levenslijn

Op 9 november 2011 kwam de droom van Esther Veerman uit: de stichting Kunst uit geweld zag het licht.

Het was een wens die zij al enkele jaren met haar meedroeg. Esther was overtuigd van de kracht van kunst. Ze had het in haar eigen leven gezien, en bij zoveel mensen die ze op haar levensreis had ontmoet. Het beeld vertelt al voordat er woorden zijn, en opent ruimte voor het verhaal. De kracht van verbeelding opent een weg van overleven naar het leven.

Al op jonge leeftijd werd Esther Veerman slachtoffer van seksueel misbruik. Een episode in haar levensverhaal die op alle terreinen van het leven een zwaar en donker spoor trok. Tegelijkertijd mocht en kon deze episode er niet zijn. Het seksueel misbruik dat haar was aangedaan, ging als een verpletterend geheim met haar mee en zette haar leven stil.

Een leven lang zocht zij naar een weg uit die tunnel van stilte, isolement en eenzaamheid.

Ze schilderde en tekende zich een weg naar buiten. Waar haar stem geen kracht meer had, klonk de aanklacht van haar kunstwerken luid en duidelijk.

Haar leven dat in fragmenten uiteen was gevallen, werd door haar schilderen geheeld.

Heelwording begint bij de ruimte om te vertellen. Heelwording vraagt van omstanders de moed om ruimte te maken voor de verhalen en niet langer weg kijken.

Heelwording begint daar waar de stilte wordt doorbroken.

Haar creativiteit was voor Esther haar redding in tijden die soms te donker waren. Door haar kunst durfde ze immers haar levensverhaal aan het licht te brengen. Het doorbreken van het geheim, maakte het mogelijk om de schuld en de schaamte terug te leggen bij wie ze hoorden: degenen die bij haar hadden ingebroken.

Door haar kunst had Esther de weg naar het leven gevonden. Haar kunst had haar eenzaamheid doorbroken.

Jarenlang gingen de kunstwerken als een schaduw met Esther mee. Ze stopte haar tekeningen in een grote tekenmap die ze onder het bed schoof. Ze bewaarde de kunstwerken omdat ze wist dat deze tekeningen van groot belang waren. Alleen durfde ze te tekeningen aan niemand te laten zien.

In 2004 vond ze de moed om haar tekeningen voor het eerst ten toon te stellen. Het betekende dat ze woorden ging geven aan haar levensverhaal: dit ben ik, en dit is mijn geschiedenis.

De tentoonstelling maakte bij velen diepe indruk. Het leidde in 2006 tot het kunstboek ‘Nooit meer kwijt’ waarin Esther een aantal van haar schilderijen en gedichten publiceerde. Daarna volgden nog enkele tentoonstellingen met haar eigen kunstwerken.

Esther wilde echter meer dan alleen haar eigen werken laten zien. Haar diepste wens was om met en voor lotgenoten in contact te komen. Ze wilde een beweging om het belang van kunst op de weg van herstel te onderstrepen.

In haar zoektocht kwam ze in contact met lotgenoten in de VS, die haar wezen op een jaarlijkse expositie van ervaringskunst op New York University. Deze ervaringskunst van mensen die te maken hadden gehad van misbruik en geweld, liet aan de omstanders zien welke diepe sporen seksueel misbruik in een mensenleven trok. Tegelijkertijd getuigde deze ervaringskunst getuigde van kracht en hoop.

Esther zocht contact met de organisatie en mocht haar werken in New York exposeren. Het was een overweldigende ervaring. Zodra Esther weer terug was in Nederland wilde ze dit initiatief ook in Nederland vorm geven. Op 9 november 2011 was het zover.

Vanaf de oprichting in 2011 tot kort voor haar overlijden in 2024 was ze de drijvende kracht van Kunst uit geweld. Ze organiseerde talloze exposities met lotgenoten (kijk hier voor een overzicht) Daarnaast gaf ze vanuit Kunst uit geweld voorlichting op scholen en voor zorgorganisaties.

Kunst uit geweld was voor Esther Veerman een levenslijn. Het hielp haar om de diepte en zwaarte van alles wat ze had meegemaakt, te veranderen tot een kracht om anderen te ondersteunen en te helpen. De ervaringskunst maakte het voor haar mogelijk om haar onzegbare verleden te integreren in haar geschiedenis. Door de ervaringskunst met anderen te delen, doorbrak ze de eenzaamheid. Door de exposities zag de samenleving de impact van het misbruik en de breekbare hoop van de kunstenaars. Deze verbindende kracht van ervaringskunst was de oorsprong van de stichting, en is de grond die Kunst uit geweld bestaansrecht geeft – ook nu de stichting verder gaat zonder haar oprichtster.